Het IGH bestaat uit 15 rechters uit verschillende landen. De rechters worden aangesteld door de Algemene Vergadering van de VN voor een termijn van negen jaar en kunnen na het verstrijken van deze termijn worden herkozen. Om de drie jaar wordt één derde van de leden van het IGH verkozen. De president van het IGH wordt elke drie jaar verkozen.

Het IGH werd opgericht in 1945 als onderdeel van het VN. Het IGH is de opvolger van het Permanent Hof van Internationale Justitie, het gerechtelijke orgaan van de Volkenbond dat in 1920 werd opgericht om kennis te nemen van alle geschillen van internationale aard die de lidstaten van de Volkenbond aan het Hof wensten voor te leggen.

Hieronder een toelichting over de verschillende procedures bij het IGH:

Contentieuze zaken

Contentieuze zaken zijn geschillen die, in overeenstemming met het internationaal recht, worden voorgelegd door staten. Alleen indien de rechtsmacht van het IGH is erkend (en er aan de daarbij behorende voorwaarden is voldaan) kunnen geschillen tussen staten worden behandeld door het IGH. Geschillen betreffen bijvoorbeeld schendingen van verdragen, of het internationaal gewoonterecht. Te denken valt hierbij aan geschillen over mensenrechtenschendingen, het gebruik van geweld in strijd met het Handvest van de VN, grensgeschillen, geschillen over inmenging in de interne aangelegenheden van staten, en geschillen in relatie tot diplomatieke betrekkingen.

• Privé personen of (internationale) organisaties hebben geen toegang tot het IGH wanneer het aankomt op contentieuze zaken.
• Wanneer het IGH in een contentieuze zaak oordeelt dat er formele gronden bestaan om een zaak in behandeling te nemen en vervolgens een uitspraak doet, zijn die uitspraken juridisch bindend voor alle partijen bij dat geschil (Artikel 94 van het VN-Handvest). Dit is anders in het geval van adviesprocedures (zie hieronder).
• Derde staten kunnen interveniëren in contentieuze zaken. Dit kan indien zij een rechtsbelang hebben bij de uitkomst van een geschil. Ook kunnen staten interveniëren als zij hiertoe worden uitgenodigd door het IGH omdat zij verdragspartij zijn bij het verdrag waarover het geschil bestaat. Dit biedt deze staten de gelegenheid om het IGH te voorzien van de volgens hen relevante interpretatie van de bepalingen van het verdrag. In beide gevallen beslist het IGH over de ontvankelijkheid van een interventie.

Adviesprocedures

Naast de rechtsmacht die het IGH heeft om juridische geschillen tussen staten op te lossen, kan het ook gevraagd worden om advies uit de brengen over internationaalrechtelijke vraagstukken. Een adviesprocedure kan gestart worden door organen van de VN (bijvoorbeeld door middel van een verzoek via de Algemene Vergadering of de VN-Veiligheidsraad) of door gespecialiseerde organisaties van de VN (bijvoorbeeld de WHO, UNESCO, UNICEF of de Internationale Arbeidsorganisatie/ILO).

Adviezen van het IGH zijn niet juridisch bindend, maar bieden wel een gezaghebbende uitleg van het toepasselijk internationaal recht.

Nederlandse Bijdragen aan IGH-procedures

Nederlandse bijdrage tijdens hoorzitting adviesprocedure Internationaal Gerechtshof over de verplichtingen van staten ten aanzien van klimaatverandering

Written Comments Nederland adviesprocedure Internationaal Gerechtshof over de verplichtingen van staten ten aanzien van klimaatverandering

Written Statement Nederland adviesprocedure Internationaal Gerechtshof over de verplichtingen van staten ten aan zien van klimaatverandering

Nederlandse bijdrage tijdens hoorzitting adviesprocedure Internationaal Gerechtshof over de juridische gevolgen van het beleid en de praktijken van Israël in de bezette Palestijnse gebieden, waaronder Oost-Jeruzalem

Written Statement Nederland adviesprocedure Internationaal Gerechtshof over de juridische gevolgen van het beleid en de praktijken van Israël in de bezette Palestijnse gebieden, waaronder Oost-Jeruzalem

Written Statement Nederland adviesprocedure Internationaal Gerechtshof over de juridische gevolgen van de afscheiding van de Chagosarchipel van Mauritius in 1965